Pod względem merytorycznym, formalnym i rachunkowym
Ustawa o rachunkowości w art. 21 wymaga, aby dowód księgowy został sprawdzony pod względem formalnym i rachunkowym, zanim trafi do ksiąg. Treść znajdziesz w ustawie o rachunkowości w serwisie Sejmu. Kontrola merytoryczna to praktyka stosowana w firmach, które chcą mieć pewność, że płacą za to, co zamówiły. Nie ma jednego przepisu, który opisuje ją słowo w słowo, więc każda firma ustala ją własną procedurą.
| Rodzaj kontroli | Pytanie | Kto zwykle robi |
|---|---|---|
| Merytoryczna | Czy to zamówiliśmy i czy dostawa jest kompletna | Zamawiający lub kierownik działu |
| Formalna | Czy faktura ma wymagane dane, właściwy NIP i numer | Księgowa |
| Rachunkowa | Czy kwoty netto, VAT i brutto się zgadzają | Księgowa lub system |
| Zatwierdzenie do zapłaty | Czy możemy zapłacić tę kwotę teraz | Osoba z uprawnieniami finansowymi |
Faktura za 18 450 zł od dostawcy materiałów
Firma budowlana dostaje fakturę za 18 450 zł brutto, czyli 15 000 zł netto i 3 450 zł VAT. Zamówienie na materiały złożył kierownik budowy.
Bez takiej ścieżki faktura wędruje mailem, kierownik odpisuje po tygodniu, a termin płatności zbliża się, zanim ktoś zauważy niezgodność z dostawą.
- Kierownik widzi, że na budowę przyjechały trzy z czterech zamówionych palet. Zatwierdza fakturę częściowo: komentuje, że czwarta paleta ma dojechać w piątek, i prosi o korektę albo adnotację.
- Księgowa sprawdza dane sprzedawcy, numer faktury i zgodność kwot. Netto 15 000 zł plus 23% VAT daje 3 450 zł, więc rachunek się zgadza.
- Dyrektor finansowy zatwierdza kwotę do zapłaty, bo próg dla kierownika wynosi 10 000 zł.
- Przed przelewem sprawdzany jest rachunek dostawcy na Białej liście VAT.
Kto powinien zatwierdzać merytorycznie
Zatwierdza ten, kto wie, co kupiono. W dziale marketingu kierownik, który zlecił kampanię. W magazynie osoba przyjmująca dostawę. W biurze administracja, która zamawiała media. Księgowa nie zna szczegółów zamówienia, więc jej akceptacja nie jest dowodem, że zakup był zasadny. Zatwierdzający i osoba płacąca nie powinni być tą samą osobą przy większych kwotach. Podział ról opisujemy w artykule kto opisuje i kto zatwierdza faktury.
Lista pytań przy zatwierdzaniu faktury kosztowej
1. Czy wiem, czego dotyczy faktura i kto to zamówił.
2. Czy towar dotarł albo usługa została wykonana w pełnym zakresie.
3. Czy cena i ilość zgadzają się z zamówieniem lub umową.
4. Czy koszt przypisano do właściwego działu, projektu lub zlecenia.
5. Czy faktura nie dotyczy innego okresu niż zamówienie.
6. Czy kwota mieści się w budżecie działu.
7. Czy nie ma duplikatu tej samej faktury.
Siódme pytanie jest częstszą przyczyną strat, niż się wydaje. Ten sam dokument pobrany z KSeF i dostarczony mailem potrafi trafić do zatwierdzenia dwa razy.
Pięć błędów, które psują kontrolę faktur
**Zatwierdza księgowa zamiast zamawiającego.** Faktura jest wtedy sprawdzona formalnie, ale nikt nie potwierdził dostawy. Różnice wychodzą przy reklamacji, kiedy zapłata już poszła.
**Zatwierdzenie bez śladu.** Odpowiedź "ok" w rozmowie nie mówi, kto, kiedy i co zatwierdził. Przy kontroli albo sporze z dostawcą nie ma czego pokazać.
**Jeden zatwierdzający na wszystko.** Gdy dyrektor zatwierdza każdą fakturę, stoi cała kolejka. Progi kwot i zastępstwa rozwiązują to bez utraty kontroli.
**Brak zastępcy.** Urlop kierownika zatrzymuje faktury na dwa tygodnie, a dostawca naliczy odsetki albo wstrzyma dostawy.
**Zatwierdzenie bez sprawdzenia rachunku.** Faktura jest zasadna, ale numer konta został zmieniony. Sprawdzenie rachunku na Białej liście VAT przed przelewem zamyka ten ryzykowny moment.
Wszystkie pięć błędów ma wspólną przyczynę: brak jednego miejsca, w którym widać stan każdej faktury. Dlatego firmy wdrażające obieg faktur zwykle zaczynają od odpowiedzi, kto kogo zastępuje i jaka kwota wymaga drugiej osoby, a dopiero potem wybierają narzędzie. Kolejność wdrożenia opisujemy w artykule wdrożenie obiegu faktur w firmie.
Mail, arkusz czy system obiegu faktur
KSeF nie przechowuje zatwierdzeń kupującego. Faktura wpływa jako dokument sprzedawcy, a wszystko, co firma wie o zakupie, trzeba zapisać obok niej. Odpowiedź, gdzie opisywać i zatwierdzać, rozwijamy w artykule opisywanie faktur w KSeF.
W mailu zatwierdzenie jest rozproszone w wątkach, a wersja z odpowiedzią "ok" nie mówi, co dokładnie zatwierdzono. W arkuszu działa, dopóki faktur jest kilkanaście, a arkusz prowadzi jedna osoba. System obiegu faktur dodaje to, czego brakuje: reguły kierowania, progi kwot, zastępstwa, przypomnienia i dziennik z osobą oraz godziną. Jeśli porównujesz dostawców takich systemów, obok Chmurowych zajrzyj też do oferty Documents, a przed decyzją sprawdź, czy system odbiera faktury z KSeF i obsługuje progi kwot.
Rachunek dla 120 faktur miesięcznie
Załóżmy 120 faktur kosztowych miesięcznie. Zebranie jednej akceptacji mailem to około pięciu minut pracy księgowej: wysłanie, przypomnienie, wpisanie decyzji. Wychodzi 10 godzin miesięcznie. Przy koszcie godziny 50 zł to 500 zł. Plan Start w Chmurowych kosztuje 249 zł netto miesięcznie i obejmuje do 300 faktur, więc przy takiej skali koszt programu jest niższy niż koszt pracy zbierania zgód. To przykład z założeniami, które możesz zastąpić własnymi liczbami. Pełne zestawienie cen jest w artykule ile kosztuje system obiegu faktur.
Jak wygląda zatwierdzanie merytoryczne w systemie
System pobiera fakturę z KSeF, rozpoznaje sprzedawcę i kieruje ją do osoby wskazanej regułą. Zatwierdzający widzi podgląd, kwotę i termin płatności, dopisuje komentarz albo odrzuca fakturę. Wyższe kwoty przechodzą dalej do drugiej osoby. Księgowa pobiera komplet z opisem i datą decyzji. Całą ścieżkę znajdziesz na stronie program do zatwierdzania faktur kosztowych w KSeF. Oficjalne informacje o samym KSeF są w serwisie Ministerstwa Finansów.
Najczęstsze pytania
Co oznacza zatwierdzenie faktury pod względem merytorycznym?
To potwierdzenie przez osobę, która zamówiła towar lub usługę, że zakup się odbył, zgadza się z zamówieniem i należy do kosztów firmy. Nie zastępuje kontroli formalnej i rachunkowej, którą robi księgowa.
Kto zatwierdza fakturę pod względem merytorycznym?
Zamawiający albo kierownik działu, który odpowiada za budżet. Księgowa nie zna szczegółów zakupu, więc jej zatwierdzenie nie dowodzi, że wydatek był uzasadniony.
Czym różni się kontrola merytoryczna od formalnej i rachunkowej?
Merytoryczna sprawdza sens zakupu i dostawę. Formalna dotyczy wymaganych danych na fakturze, a rachunkowa poprawności kwot netto, VAT i brutto. Dwie ostatnie wynikają z art. 21 ustawy o rachunkowości.
Czy zatwierdzanie faktur można zrobić w KSeF?
Nie. KSeF przechowuje fakturę wystawioną przez sprzedawcę i nie ma w nim akceptacji kupującego. Zatwierdzenia prowadzi się w systemie obiegu faktur, a księgowa dostaje fakturę z numerem KSeF i śladem decyzji.
Sprawdź zatwierdzanie na własnych fakturach
Załóż konto w Chmurowych, podłącz KSeF i ustaw zatwierdzających dla kilku największych dostawców. Po tygodniu zobaczysz, ile faktur wraca z pytaniami. Plany i ceny są w cenniku.